బల్లిని చూసి కొంతమంది ఎందుకు అంతలా భయపడిపోతారు?

గోడపై ఓ చిన్న బల్లి కనిపించగానే కొందరు గదినే ఖాళీ చేస్తారు. మరికొందరు అరుస్తూ బయటకు పరుగులు తీస్తారు. ‘అది ఏం చేయదు కదా’ అని చెప్పినా వారి భయం మాత్రం తగ్గదు. అసలు బల్లులను చూసి కొందరు ఎందుకు అంతలా భయపడతారు? దీనికి వెనుక మన మెదడు, అనుభవాలు, చిన్ననాటి జ్ఞాపకాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయని మానసిక ఆరోగ్య నిపుణులు చెబుతున్నారు.

మెదడు ఇచ్చే హెచ్చరిక
బల్లులు వేగంగా కదలడం, అకస్మాత్తుగా కనిపించడం చాలామందిలో అసౌకర్యాన్ని కలిగిస్తుంది. ప్రమాదం లేకపోయినా మెదడు దాన్ని ఒక ముప్పుగా భావించి ‘ఫైట్ ఆర్ ఫ్లైట్’ ప్రతిస్పందనను యాక్టివేట్‌ చేస్తుంది. దీంతో గుండె వేగంగా కొట్టుకోవడం, చెమటలు పట్టడం, వణుకు రావడం, అక్కడి నుంచి వెంటనే వెళ్లిపోవాలనే భావన కలుగుతుంది. కొందరిలో ఇది భయం కంటే అసహ్యం లేదా విరక్తి రూపంలో కూడా కనిపించవచ్చు.

చిన్ననాటి అనుభవాల ప్రభావం
ఈ భయం చాలా సందర్భాల్లో చిన్నప్పుడే మొదలవుతుంది. ఇంట్లో పెద్దలు బల్లిని చూసి భయపడటం, అరవడం చూసి పిల్లలు కూడా అదే ప్రవర్తనను నేర్చుకునే అవకాశం ఉంటుంది. అలాగే బల్లి ఒక్కసారిగా మీద పడటం లేదా దగ్గరగా కనిపించడం వంటి అనుభవాలు మెదడులో బలమైన జ్ఞాపకాలుగా నిలిచిపోతాయి. ఆ జ్ఞాపకాలు పెద్దయ్యాక కూడా భయాన్ని కొనసాగిస్తాయి.

ఎప్పుడు ఫోబియాగా మారుతుంది?
బల్లిని చూసి ఒక్కసారి భయపడటం సహజం. కానీ బల్లి ఉంటుందేమోనని గదుల్లోకి వెళ్లకుండా ఉండటం, గోడలు పదేపదే పరిశీలించడం, ఒంటరిగా ఇంట్లో ఉండలేకపోవడం వంటి పరిస్థితులు ఏర్పడితే అది ఫోబియాగా మారినట్లే. అయితే దీనికి చికిత్స ఉందని మానసిక నిపుణులు చెబుతున్నారు. కాగ్నిటివ్ బిహేవియరల్ థెరపీ (సీబీటీ), క్రమంగా భయాన్ని తగ్గించే ఎక్స్‌పోజర్ థెరపీ వంటి పద్ధతులతో ఈ సమస్యను అధిగమించే అవకాశం ఉందని సూచిస్తున్నారు.