ప్రపంచం ముందు పాక్ పరువు తీస్తున్న ‘సొంత రిపోర్టు కార్డ్’!

పాకిస్థాన్‌లో పాలనా వైఫల్యాలు ఇప్పుడు దేశీయ రాజకీయాలకే పరిమితం కావడం లేదు. అవి అంతర్జాతీయ స్థాయిలో కూడా ఆ దేశ ప్రతిష్ఠపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి. మానవ హక్కులు, కార్మిక హక్కుల పరిరక్షణ, ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ, అవినీతి నియంత్రణ వంటి అంశాల్లో ఇస్లామాబాద్ తీరుపై సొంత మీడియానే గగ్గోలు పెడుతోంది. ప్రపంచ దేశాలు సైతం ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. తాజాగా అమెరికా, యూరోపియన్ యూనియన్ నుంచి వచ్చిన వ్యాఖ్యలు కూడా ఈ చర్చను మరింత ముందుకు తీసుకెళ్లాయి.

‘అమెరికా వాణిజ్య ప్రతినిధుల కార్యాలయం’ (యూఎస్‌టీఆర్‌) తాజా సమీక్షలో వెట్టి చాకిరీని అరికట్టడంలో పాకిస్థాన్ తగిన చర్యలు తీసుకోవడం లేదని పేర్కొంది. మరోవైపు యూరోపియన్ యూనియన్ మానవ హక్కులు, కార్మిక రక్షణ, పాలనా సంస్కరణల విషయంలో స్పష్టమైన పురోగతి చూపించాలని పాకిస్థాన్‌ను కోరింది.

దేశంలోనే పెరుగుతున్న అసంతృప్తి
ఇటీవలి కాలంలో పాకిస్థాన్ మీడియా కూడా ప్రభుత్వ పనితీరుపై విమర్శనాత్మక కథనాలు ప్రచురిస్తోంది. ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ, రాజ్యాంగ పరిరక్షణ, మానవ హక్కులు, కార్మిక హక్కులు ఒత్తిడిలో ఉన్నాయని పలు విశ్లేషణలు చెబుతున్నాయి.

పాలన అనే అంశం రాజకీయ నాయకుల ప్రాధాన్య జాబితాలో ఎప్పుడూ ముందుండలేదని స్థానిక మీడియానే విమర్శిస్తోంది. ప్రభుత్వం సంస్కరణలు, అభివృద్ధి పథకాల గురించి పెద్ద ఎత్తున ప్రకటనలు చేసినా సాధారణ ప్రజల జీవితాల్లో మాత్రం పెద్ద మార్పు కనిపించడం లేదని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ఆర్థిక ఇబ్బందులు, రాజకీయ అణచివేత, ప్రజలకు సరైన ప్రాతినిధ్యం లేకపోవడం వంటి సమస్యలు కొనసాగుతున్నాయని నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి.

యువతలో పెరుగుతున్న అసహనం
పాకిస్థాన్ జనాభాలో యువతే అత్యధికం. అయితే ఉద్యోగ అవకాశాల కొరత, ఆర్థిక మందగమనం, రాజకీయ అనిశ్చితి కారణంగా యువతలో అసంతృప్తి పెరుగుతోందని పరిశీలకులు చెబుతున్నారు. తమ సమస్యలను బలంగా వినిపించే రాజకీయ వేదికలు లేకపోవడం కూడా పరిస్థితిని మరింత క్లిష్టం చేస్తోందని అభిప్రాయపడుతున్నారు.

సైన్యం జోక్యంపై ప్రశ్నలు
పాకిస్థాన్ రాజకీయ వ్యవస్థపై వచ్చిన అనేక నివేదికల్లో మరో అంశం ప్రధానంగా ప్రస్తావనకు వస్తోంది. అదే సైన్యం ప్రభావం. పౌర ప్రభుత్వాలు అధికారంలో ఉన్నప్పటికీ కీలక నిర్ణయాల్లో సైన్యం ప్రభావం అధికంగా ఉంటోందనే విమర్శలు చాలా కాలంగా ఉన్నాయి. ఈ పరిస్థితి వల్ల పార్లమెంట్ బలహీనపడిందని, అధికారాలు కొద్దిమందికే కేంద్రీకృతమయ్యాయని, విభిన్న అభిప్రాయాలను అణచివేస్తున్నారని విశ్లేషణలు చెబుతున్నాయి. దీనివల్ల ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ బలహీనపడుతోందని ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది.

అవినీతి వల్ల వేల కోట్ల నష్టం
పాకిస్థాన్ ఎదుర్కొంటున్న అతిపెద్ద సమస్యల్లో అవినీతి ఒకటి. ప్రతి ఏడాది దేశ జీడీపీలో 5 నుంచి 6.5 శాతం వరకు అవినీతి కారణంగా నష్టపోతున్నట్లు అంచనాలు ఉన్నాయి. డాలర్లలో చూస్తే ఇది 20 నుంచి 26 బిలియన్ డాలర్ల మధ్య ఉండొచ్చని నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి. ఈ మొత్తాన్ని దేశ ఆరోగ్య రంగ బడ్జెట్‌తో పోలిస్తే పరిస్థితి తీవ్రత అర్థమవుతుంది. పాకిస్థాన్ మొత్తం ఆరోగ్య వ్యయం కంటే రెండున్నర రెట్లు ఎక్కువ మొత్తం అవినీతి వల్ల కోల్పోతున్నట్లు అంచనా.

పెట్టుబడులకు దెబ్బ
అధికార యంత్రాంగంలో జవాబుదారీతనం లేకపోవడం, రాజకీయ ఆశ్రిత పక్షపాతం, అవినీతికి లోనవుతున్న న్యాయ వ్యవస్థ వంటి అంశాలు పెట్టుబడిదారుల విశ్వాసాన్ని దెబ్బతీస్తున్నాయని నివేదికలు చెబుతున్నాయి. ప్రభుత్వ సేవలు పొందేందుకు సాధారణ ప్రజలు కూడా లంచాలు ఇవ్వాల్సిన పరిస్థితులు కొనసాగుతున్నాయని ఆరోపణలు ఉన్నాయి. అధికారాలు ప్రజా ప్రయోజనాల కోసం కాకుండా కొద్దిమంది రాజకీయ, ఆర్థిక వర్గాల ప్రయోజనాల కోసం వినియోగించబడుతున్నాయనే విమర్శలు కూడా వినిపిస్తున్నాయి.

ప్రపంచం దృష్టిలో పాకిస్థాన్
మానవ హక్కులు, కార్మిక రక్షణ, న్యాయ వ్యవస్థ పనితీరు వంటి అంశాలు ఇప్పుడు పాకిస్థాన్ వాణిజ్య సంబంధాలపై కూడా ప్రభావం చూపుతున్నాయి. ముఖ్యంగా అమెరికా, యూరోపియన్ యూనియన్ వంటి కీలక భాగస్వాములు ఈ అంశాలను సీరియస్‌గా తీసుకుంటున్నాయి. పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం, ప్రజాస్వామ్య సంస్కరణలు లేకపోతే పాకిస్థాన్ అంతర్జాతీయంగా మరింత ఒంటరయ్యే ప్రమాదం ఉందని విశ్లేషకులు హెచ్చరిస్తున్నారు. దేశంలో అస్థిరత కూడా మరింత పెరిగే అవకాశం ఉందని పేర్కొంటున్నారు.