భారత్‌లో ప్రాణాంతకంగా మారుతున్న వేసవి.. మెదడుకు ముప్పు!

భారత్‌లో వేసవి కాలం అంటే కేవలం పెరుగుతున్న ఉష్ణోగ్రతలు మాత్రమే కాదు. వాతావరణంలో అధికమవుతున్న తేమ (humidity), వేసవి తాపాన్ని మరింత ప్రాణాంతకంగా మారుస్తోంది. శరీరం తనను తాను చల్లబరుచుకునే సహజ ప్రక్రియకు తీవ్ర ఆటంకం కలిగిస్తోంది. ఈ ప్రమాదకర పరిస్థితిని అర్థం చేసుకోవడానికి 'వెట్-బల్బ్ ఉష్ణోగ్రత' (Wet-bulb temperature) అనే కీలకమైన అంశంపై అవగాహన పెంచుకోవాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. కేవలం పొడి వేడి మాత్రమే కాకుండా, అధిక తేమతో కూడిన వేడి కూడా అంతే ప్రమాదకరమని 'నేచర్ కమ్యూనికేషన్స్'లో ప్రచురించిన 2026 నాటి తాజా పరిశోధనలు సహా అనేక అధ్యయనాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

ఏమిటీ వెట్-బల్బ్ ఉష్ణోగ్రత?
వెట్-బల్బ్ ఉష్ణోగ్రత అంటే గాలిలోని వేడి, తేమ రెండింటినీ కలిపి కొలిచే ఒక పద్ధతి. చెమట పట్టడం ద్వారా మానవ శరీరం ఎంత సమర్థవంతంగా చల్లబడుతుందో ఇది సూచిస్తుంది. సాధారణ గాలి ఉష్ణోగ్రతలా కాకుండా, గాలిలోని తేమ ఆవిరి అవ్వడం ద్వారా చేరగల అత్యల్ప ఉష్ణోగ్రతను ఇది తెలియజేస్తుంది. "వాతావరణంలో తేమ ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు, చెమట పట్టే ప్రక్రియ సరిగా పనిచేయదు. దీనివల్ల శరీరం తన ఉష్ణోగ్రతను నియంత్రించుకోవడం చాలా కష్టమవుతుంది" అని మాక్స్ హాస్పిటల్ (వైశాలి)కు చెందిన న్యూరో సర్జన్ డాక్టర్ గౌరవ్ బాత్రా వివరించారు. శరీరాన్ని చల్లబరిచే ప్రధాన ప్రక్రియ చెమట పట్టడమే కాబట్టి, ఈ పరిస్థితి చాలా ప్రమాదకరం. 'జర్నల్ ఆఫ్ అప్లైడ్ ఫిజియాలజీ' అధ్యయనం ప్రకారం వెట్-బల్బ్ ఉష్ణోగ్రత 35 డిగ్రీల సెల్సియస్ దాటితే అది అత్యంత ప్రమాదకరమైన పరిమితి. ఆ స్థాయిలో ఆరోగ్యవంతులు సైతం నీడలో, తగినంత నీరు తాగుతున్నా ఎక్కువ సేపు తట్టుకోవడం కష్టమని పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి.

మెదడుపై తీవ్ర ప్రభావం
తీవ్రమైన వేడి మెదడుపై తీవ్రమైన పరిణామాలకు దారితీస్తుందని 'క్రిటికల్ కేర్' జర్నల్‌లో ప్రచురితమైన ఒక అధ్యయనం హెచ్చరించింది. ఉష్ణోగ్రత హెచ్చుతగ్గులకు మెదడు చాలా సున్నితంగా స్పందిస్తుంది. ఎక్కువ సేపు అధిక వేడికి గురవడం వల్ల మెదడు సాధారణ పనితీరు దెబ్బతింటుంది. "అధిక వేడి కారణంగా బ్లడ్-బ్రెయిన్ బారియర్ దెబ్బతినడం, మెదడు కణాల పనితీరులో లోపాలు, సెరిబ్రల్ ఎడెమా (మెదడులో నీరు చేరడం) వంటివి సంభవించవచ్చు" అని డాక్టర్ బాత్రా హెచ్చరించారు. గందరగోళం, తలనొప్పి, అయోమయం వంటివి మెదడుపై వేడి ప్రభావం చూపుతోందనడానికి తొలి సంకేతాలు. తీవ్రమైన సందర్భాల్లో మూర్ఛ రావడం లేదా కోమాలోకి వెళ్లే ప్రమాదం కూడా ఉంది.

అనారోగ్య సమస్యలు ఉన్నవారికి మరింత ముప్పు
కొన్ని అనారోగ్య సమస్యలు ఉన్నవారికి అధిక వెట్-బల్బ్ ఉష్ణోగ్రతలు మరింత ప్రమాదకరం. ముఖ్యంగా గతంలో తలకు గాయాలైన వారు, బ్రెయిన్ సర్జరీ జరిగిన వారు, ఇంట్రాక్రానియల్ బ్లీడింగ్ సమస్యలు ఉన్నవారు చాలా జాగ్రత్తగా ఉండాలి. "ఇలాంటి వారిలో శరీర ఉష్ణోగ్రత కొద్దిగా పెరిగినా కపాలంలో ఒత్తిడి పెరిగి, మెదడుకు సెకండరీ గాయం అయ్యే ప్రమాదం ఎక్కువ" అని డాక్టర్ బాత్రా వివరించారు. అధిక వేడి వల్ల రక్తపోటులో మార్పులు, డీహైడ్రేషన్‌కు సంబంధించిన రక్తం గడ్డకట్టే సమస్యలు పెరిగి, బ్రెయిన్ స్ట్రోక్ వంటివి సంభవించే అవకాశం ఉంది.

అధిక తేమ ఉన్నప్పుడు డీహైడ్రేషన్ వేగంగా జరుగుతుంది. దీనివల్ల శరీరంలో రక్తం పరిమాణం తగ్గి, మెదడుతో సహా కీలక అవయవాలకు రక్త ప్రసరణ మందగిస్తుంది. ఈ కారణంగా ఆరోగ్యవంతుల్లో సైతం తీవ్రమైన సమస్యలు తలెత్తవచ్చు. అందుకే వాతావరణంలో మార్పుల నేపథ్యంలో కేవలం ఉష్ణోగ్రతను మాత్రమే కాకుండా వెట్-బల్బ్ ఉష్ణోగ్రతపై కూడా అవగాహన పెంచుకోవడం చాలా ముఖ్యం. తల తిరగడం, గందరగోళం, అధిక అలసట వంటి ప్రారంభ లక్షణాలను గుర్తించి, వెంటనే జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం ద్వారా తీవ్ర ప్రమాదాలను నివారించవచ్చని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.