ఓటర్ల జాబితాలో పేర్ల తొలగింపు.. ఫారం 7 అంటే ఏమిటి?.. ఎప్పుడు వాడాలి?

భారత ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియలో ఓటర్ల జాబితా అత్యంత కీలకమైనది. ఈ జాబితా కచ్చితంగా, పారదర్శకంగా ఉండటం ఎన్నికల నిష్పక్షపాతానికి పునాది. ఈ క్రమంలో, జాబితాలో అనర్హుల పేర్లను చేర్చడాన్ని నిరోధించడానికి లేదా ఇప్పటికే ఉన్న అనర్హుల పేర్లను తొలగించడానికి భారత ఎన్నికల సంఘం (ఈసీఐ) పౌరులకు ఒక ముఖ్యమైన సాధనాన్ని అందించింది. అదే 'ఫారం 7'. దీని ద్వారా ఓటర్ల జాబితాలోని ఏదైనా పేరుపై అభ్యంతరం వ్యక్తం చేయవచ్చు లేదా తొలగింపు కోసం దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు.

ఫారం 7 అంటే ఏమిటి?.. ఎందుకు ఉపయోగిస్తారు?
రిజిస్ట్రేషన్ ఆఫ్ ఎలక్టర్స్ రూల్స్, 1960 ప్రకారం ఫారం 7ను రూపొందించారు. ఓటరుగా నమోదు చేసుకోవడానికి ఫారం 6, వివరాలలో మార్పుల‌కు ఫారం 8 ఉన్నట్లే, ప్రత్యేకంగా పేర్ల తొలగింపు లేదా అభ్యంతరాల కోసం ఫారం 7ను కేటాయించారు. కింది సందర్భాలలో ఫారం 7ను ఉపయోగించవచ్చు:

• ఓటరు మరణించినప్పుడు.
• ఓటరు జాబితాలో పేరున్న వ్యక్తి శాశ్వతంగా వేరే ప్రాంతానికి నివాసం మార్చినప్పుడు.
• ఒకే వ్యక్తికి రెండు వేర్వేరు చోట్ల ఓటు హక్కు ఉన్నప్పుడు.
• జాబితాలోని వ్యక్తి భారత పౌరుడు కానప్పుడు.
• నిర్ణీత వయసు (18 ఏళ్లు) నిండకుండానే ఓటరుగా నమోదైనప్పుడు.
• ఒక వ్యక్తి తన పేరును స్వయంగా జాబితా నుంచి తొలగించుకోవాలనుకున్నప్పుడు కూడా ఫారం 7 ద్వారా దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు.

ఎవరు, ఎలా దరఖాస్తు చేయాలి?
ఒక నియోజకవర్గంలోని ఓటర్ల జాబితాలో నమోదైన ఏ ఓటరైనా, అదే జాబితాలోని మరో వ్యక్తి పేరుపై అభ్యంతరం తెలుపుతూ ఫారం 7ను దాఖలు చేయవచ్చు. దరఖాస్తుదారు తన పూర్తి వివరాలు (పేరు, ఓటరు గుర్తింపు కార్డు నంబర్, చిరునామా, ఫోన్ నంబర్) అందించాలి. అలాగే, ఎవరి పేరునైతే తొలగించాలని కోరుతున్నారో వారి వివరాలు, తొలగింపునకు గల కారణాన్ని స్పష్టంగా పేర్కొనాలి.

ఈ ప్రక్రియను ఆన్‌లైన్‌లో ఎన్నికల సంఘం అధికారిక ఓటర్ సర్వీస్ పోర్టల్ ద్వారా లేదా 'బూత్ లెవల్ ఆఫీసర్' (బీఎల్ఓ) వద్ద ఆఫ్ లైన్‌లో పూర్తి చేయవచ్చు. దరఖాస్తు సమర్పించిన వెంటనే దరఖాస్తుదారుకు ఒక రసీదు ఇస్తారు.

విచారణ ప్రక్రియ ఎలా జరుగుతుంది?
ఫారం 7 దరఖాస్తు అందిన తర్వాత, ఎలక్టోరల్ రిజిస్ట్రేషన్ ఆఫీసర్ (ఈఆర్ఓ) దానిని పరిశీలిస్తారు. అభ్యంతరం ఎవరి పేరు మీద అయితే వచ్చిందో, ఆ వ్యక్తికి నోటీసు పంపి, వివరణ ఇచ్చేందుకు అవకాశం కల్పిస్తారు. అనంతరం, క్షేత్రస్థాయిలో విచారణ జరపాల్సిందిగా బూత్ లెవల్ ఆఫీసర్‌ను ఆదేశిస్తారు. బీఎల్ఓ విచారణ జరిపి, వాస్తవాలను నిర్ధారించుకున్న తర్వాత నివేదికను ఈఆర్ఓకు సమర్పిస్తారు. 

ఇరుపక్షాల వాదనలు, క్షేత్రస్థాయి నివేదిక ఆధారంగా ఈఆర్ఓ తుది నిర్ణయం తీసుకుంటారు. సరైన కారణాలు ఉన్నాయని నిర్ధారణ అయితేనే పేరును జాబితా నుంచి తొలగిస్తారు.

తప్పుడు సమాచారం ఇస్తే కఠిన చర్యలు
ఫారం 7ను దుర్వినియోగం చేయడాన్ని ఎన్నికల సంఘం తీవ్రంగా పరిగణిస్తుంది. కేవలం రాజకీయ లేదా వ్యక్తిగత కక్ష సాధింపుల కోసం తప్పుడు సమాచారంతో ఫిర్యాదు చేయడం చట్టరీత్యా నేరం. ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం, 1950లోని సెక్షన్ 31 ప్రకారం, ఉద్దేశపూర్వకంగా తప్పుడు ప్రకటన చేసినట్లు రుజువైతే, గరిష్ఠంగా ఏడాది వరకు జైలు శిక్ష, జరిమానా లేదా రెండూ విధించే అవకాశం ఉంది. 

కాబట్టి, పౌరులు ఈ ఫారాన్ని బాధ్యతాయుతంగా ఉపయోగించి, నిజాయతీగల ఓటర్ల జాబితా రూపకల్పనకు సహకరించాలని ఎన్నికల సంఘం సూచిస్తోంది.