అమెరికా-ఇరాన్ శత్రుత్వానికి తెర.. కుదిరిన శాంతి ఒప్పందం

పశ్చిమాసియాలో గత నాలుగు నెలలుగా కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతలకు తెరదించుతూ అమెరికా, ఇరాన్ దేశాలు చారిత్రాత్మక శాంతి ఒప్పందానికి (Peace Agreement) వచ్చాయి. దౌత్యపరమైన చర్చల అనంతరం రెండు దేశాలు తమ శత్రుత్వాన్ని వీడి, లెబనాన్ సహా అన్ని ప్రాంతాలలో సైనిక చర్యలను శాశ్వతంగా నిలిపివేయడానికి అంగీకరించాయని పాకిస్థాన్ ప్రధాన మంత్రి షెహబాజ్ షరీఫ్ ఆదివారం ప్రకటించారు. ఈ చారిత్రాత్మక ఒప్పందంపై వచ్చే శుక్రవారం (జూన్ 19) స్విట్జర్లాండ్‌లో ఇరు దేశాలు అధికారికంగా సంతకాలు చేయనున్నాయి. పాకిస్థాన్, ఖతార్, సౌదీ అరేబియా, టర్కీ దేశాలు ఈ శాంతి చర్చలలో కీలక మధ్యవర్తులుగా వ్యవహరించాయి.

ఈ దౌత్యపరమైన ముందడుగును అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ తన 'ట్రూత్ సోషల్' ఖాతా ద్వారా ధ్రువీకరించారు. "ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇరాన్‌తో ఒప్పందం ఇప్పుడు పూర్తయింది. అందరికీ అభినందనలు!" అని ఆయన పోస్ట్ చేశారు. అంతేకాకుండా, హర్మూజ్ జలసంధిపై ఉన్న అమెరికా నౌకాదళ దిగ్బంధనాన్ని (Naval Blockade) తక్షణమే తొలగిస్తున్నట్లు ప్రకటించిన ట్రంప్.. వాణిజ్య నౌకల రాకపోకలకు జలసంధిని తిరిగి తెరుస్తున్నట్లు స్పష్టం చేశారు. "ప్రపంచ దేశాల నౌకలు.. మీ ఇంజన్లను స్టార్ట్ చేయండి. చమురును ప్రవహించనివ్వండి!" అంటూ ట్రంప్ పేర్కొన్నారు. ఇరాన్ ఉప విదేశాంగ మంత్రి కాజెం గరీబాబాది కూడా ఇరాన్ ప్రభుత్వ టెలివిజన్ ద్వారా ఈ ఒప్పందాన్ని, జూన్ 19 స్విట్జర్లాండ్ షెడ్యూల్‌ను అధికారికంగా ధ్రువీకరించారు.

ఉద్రిక్తతల నేపథ్యం - మార్కెట్ల ఊరట
ఈ ఏడాది ప్రారంభంలో ఇరాన్ లక్ష్యాలపై అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ జరిపిన దాడుల అనంతరం ఇరు దేశాల మధ్య ఘర్షణ వాతావరణం నెలకొంది. దీనికి ప్రతిచర్యగా ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో 20 శాతం వాటా కలిగి ఉన్న వ్యూహాత్మక హర్మూజ్ జలసంధిని ఇరాన్ మూసివేసింది. ఈ వివాదం లెబనాన్‌కు కూడా విస్తరించడంతో ప్రపంచ ఇంధన సరఫరా దెబ్బతింటుందనే భయాలు వ్యక్తమయ్యాయి. అయితే, తాజా ఒప్పందం ప్రకారం.. ప్రాథమికంగా 60 రోజుల కాల్పుల విరమణ (Ceasefire) అమలులో ఉంటుంది. అలాగే ఇరాన్ అణు కార్యక్రమం, ప్రాంతీయ భద్రతపై తదుపరి చర్చలు జరపడానికి ఒక ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను రూపొందించారు.

ఈ శాంతి వార్త అంతర్జాతీయ ఆర్థిక మార్కెట్లలో సరికొత్త ఉత్సాహాన్ని నింపింది. హర్మూజ్ జలసంధి నుంచి చమురు రవాణా పునఃప్రారంభం అవుతుందనే అంచనాలతో అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడి చమురు ధరలు బ్యారెల్‌కు 85 డాలర్ల కంటే కిందకు పడిపోయాయి. అయితే, ఈ ఒప్పందంలో ఇజ్రాయెల్ నేరుగా భాగస్వామి కాకపోవడంతో, భవిష్యత్తులో ఈ శాంతి ఒప్పందం ఎంతవరకు స్థిరంగా కొనసాగుతుందనే ప్రశ్నలు కూడా వ్యక్తమవుతున్నాయి. అయినప్పటికీ, గత కొన్ని నెలలుగా యుద్ధ భయాలతో కాలం గడుపుతున్న మధ్యప్రాచ్య దేశాల ప్రజలకు, అంతర్జాతీయ వాణిజ్య వర్గాలకు ఈ దౌత్యపరమైన ముందడుగు పెద్ద ఊరటను ఇచ్చింది.