మోదీ పొదుపు మంత్రం... రియల్ ఎస్టేట్కు దెబ్బేనా?
- ఇంధన పొదుపు కోసం వర్క్ ఫ్రమ్ హోమ్ను పరిశీలించాలన్న ప్రధాని మోదీ
- రికార్డు స్థాయిలో కోలుకున్న కమర్షియల్ రియల్ ఎస్టేట్ రంగంలో కొత్త ఆందోళన
- పూర్తిస్థాయి రిమోట్ వర్క్కు కంపెనీలు మొగ్గుచూపవని నిపుణుల అంచనా
- పెద్ద ఇళ్లు, టైర్-2 నగరాల్లో నివాసాలకు డిమాండ్ పెరిగే అవకాశం
- 2025లో రికార్డు స్థాయిలో నమోదైన ఆఫీస్ లీజింగ్
పశ్చిమాసియాలో యుద్ధం కారణంగా పెరుగుతున్న ముడి చమురు ధరల నేపథ్యంలో, ఇంధన వినియోగాన్ని తగ్గించేందుకు ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ 'వర్క్ ఫ్రమ్ హోమ్' విధానాన్ని తిరిగి పరిశీలించాలని పిలుపునిచ్చారు. ఈ పొదుపు మంత్రం ఇప్పుడు రియల్ ఎస్టేట్ రంగంలో, ముఖ్యంగా ఇప్పుడిప్పుడే ఊపందుకుంటున్న కమర్షియల్ ఆఫీస్ మార్కెట్పై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుందనే దానిపై తీవ్రమైన చర్చ మొదలైంది.
కరోనా మహమ్మారి తర్వాత కమర్షియల్ రియల్ ఎస్టేట్ రంగం బలంగా కోలుకుంది. జేఎల్ఎల్ నివేదిక ప్రకారం, 2025లో దేశవ్యాప్తంగా 83.3 మిలియన్ చదరపు అడుగుల ఆఫీస్ స్పేస్ లీజింగ్ జరిగి రికార్డు సృష్టించింది. బెంగళూరు, హైదరాబాద్, పుణె, ముంబై వంటి నగరాలు అత్యధిక వృద్ధిని నమోదు చేశాయి. ఇలాంటి సానుకూల తరుణంలో ప్రధాని సూచన కొత్త ఆందోళనలకు దారితీస్తోంది. వర్క్ ఫ్రమ్ హోమ్ మళ్లీ పెరిగితే ఆఫీస్ లీజులు మందగించవచ్చని, పెద్ద క్యాంపస్ల విస్తరణలు ఆలస్యం కావచ్చని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
అయితే, కంపెనీలు పూర్తిస్థాయిలో వర్క్ ఫ్రమ్ హోమ్కు మొగ్గు చూపే అవకాశాలు తక్కువని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. గత రెండేళ్లుగా టీసీఎస్, ఇన్ఫోసిస్ వంటి భారతీయ కంపెనీలతో పాటు అమెజాన్, జేపీ మోర్గాన్ వంటి అంతర్జాతీయ సంస్థలు కూడా ఉద్యోగులను ఆఫీసులకు రప్పించేందుకు గట్టి ప్రయత్నాలు చేశాయి. మెరుగైన సహకారం, ఉత్పాదకత, టీమ్వర్క్ కోసం భౌతిక కార్యాలయాలే ముఖ్యమని అవి విశ్వసిస్తున్నాయి. సీఐఐ సర్వేలోనూ ఇదే విషయం స్పష్టమైంది.
ప్రధాని సూచన కమర్షియల్ రంగానికి ఆందోళన కలిగించినా, రెసిడెన్షియల్ మార్కెట్కు మాత్రం మేలు చేసే అవకాశం ఉంది. హైబ్రిడ్ పని విధానం మళ్లీ పెరిగితే, సౌకర్యవంతమైన, విశాలమైన ఇళ్లకు డిమాండ్ పుంజుకోవచ్చు. ముఖ్యంగా వరంగల్, గుంటూరు, ఒంగోలు వంటి టైర్-2, టైర్-3 నగరాలకు వలసలు పెరిగి, అక్కడి రియల్ ఎస్టేట్ మార్కెట్ బలపడొచ్చని అంచనాలున్నాయి.
మొత్తం మీద, కంపెనీలు పూర్తిగా వర్క్ ఫ్రమ్ హోమ్కు మారడం అసంభవం. కానీ, ఇంధన ధరల పెరుగుదల, ఇతర అనిశ్చిత పరిస్థితుల నేపథ్యంలో మరింత ఫ్లెక్సిబుల్ హైబ్రిడ్ మోడల్స్ను అనుసరించవచ్చు. ఇది ఆఫీస్ లీజింగ్పై స్వల్పకాలికంగా ప్రభావం చూపినా, దీర్ఘకాలంలో భారత ఆఫీస్ మార్కెట్ స్వరూపాన్ని క్రమంగా మార్చే అవకాశం ఉంది.
కరోనా మహమ్మారి తర్వాత కమర్షియల్ రియల్ ఎస్టేట్ రంగం బలంగా కోలుకుంది. జేఎల్ఎల్ నివేదిక ప్రకారం, 2025లో దేశవ్యాప్తంగా 83.3 మిలియన్ చదరపు అడుగుల ఆఫీస్ స్పేస్ లీజింగ్ జరిగి రికార్డు సృష్టించింది. బెంగళూరు, హైదరాబాద్, పుణె, ముంబై వంటి నగరాలు అత్యధిక వృద్ధిని నమోదు చేశాయి. ఇలాంటి సానుకూల తరుణంలో ప్రధాని సూచన కొత్త ఆందోళనలకు దారితీస్తోంది. వర్క్ ఫ్రమ్ హోమ్ మళ్లీ పెరిగితే ఆఫీస్ లీజులు మందగించవచ్చని, పెద్ద క్యాంపస్ల విస్తరణలు ఆలస్యం కావచ్చని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
అయితే, కంపెనీలు పూర్తిస్థాయిలో వర్క్ ఫ్రమ్ హోమ్కు మొగ్గు చూపే అవకాశాలు తక్కువని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. గత రెండేళ్లుగా టీసీఎస్, ఇన్ఫోసిస్ వంటి భారతీయ కంపెనీలతో పాటు అమెజాన్, జేపీ మోర్గాన్ వంటి అంతర్జాతీయ సంస్థలు కూడా ఉద్యోగులను ఆఫీసులకు రప్పించేందుకు గట్టి ప్రయత్నాలు చేశాయి. మెరుగైన సహకారం, ఉత్పాదకత, టీమ్వర్క్ కోసం భౌతిక కార్యాలయాలే ముఖ్యమని అవి విశ్వసిస్తున్నాయి. సీఐఐ సర్వేలోనూ ఇదే విషయం స్పష్టమైంది.
ప్రధాని సూచన కమర్షియల్ రంగానికి ఆందోళన కలిగించినా, రెసిడెన్షియల్ మార్కెట్కు మాత్రం మేలు చేసే అవకాశం ఉంది. హైబ్రిడ్ పని విధానం మళ్లీ పెరిగితే, సౌకర్యవంతమైన, విశాలమైన ఇళ్లకు డిమాండ్ పుంజుకోవచ్చు. ముఖ్యంగా వరంగల్, గుంటూరు, ఒంగోలు వంటి టైర్-2, టైర్-3 నగరాలకు వలసలు పెరిగి, అక్కడి రియల్ ఎస్టేట్ మార్కెట్ బలపడొచ్చని అంచనాలున్నాయి.
మొత్తం మీద, కంపెనీలు పూర్తిగా వర్క్ ఫ్రమ్ హోమ్కు మారడం అసంభవం. కానీ, ఇంధన ధరల పెరుగుదల, ఇతర అనిశ్చిత పరిస్థితుల నేపథ్యంలో మరింత ఫ్లెక్సిబుల్ హైబ్రిడ్ మోడల్స్ను అనుసరించవచ్చు. ఇది ఆఫీస్ లీజింగ్పై స్వల్పకాలికంగా ప్రభావం చూపినా, దీర్ఘకాలంలో భారత ఆఫీస్ మార్కెట్ స్వరూపాన్ని క్రమంగా మార్చే అవకాశం ఉంది.