Iran Protests: ఇరాన్ సంక్షోభం.. రష్యాకు నెల రోజుల్లో మూడో గట్టి ఎదురుదెబ్బ
- ప్రభుత్వ వ్యతిరేక నిరసనలతో అట్టుడుకుతున్న ఇరాన్
- తీవ్ర ఆర్థిక సంక్షోభంతో మొదలై పాలన మార్పు డిమాండ్
- ఇంటర్నెట్ నిలిపివేసి ఉక్కుపాదం మోపుతున్న ప్రభుత్వం
- ఆందోళనల్లో వేలాది మంది మృతి చెందినట్లు ఆరోపణలు
- రష్యాకు నెల రోజుల వ్యవధిలో ఇది మూడో ఎదురుదెబ్బ
ఇరాన్ చరిత్రలోనే కనీవినీ ఎరుగని రీతిలో ప్రభుత్వ వ్యతిరేక నిరసనలతో అట్టుడుకుతోంది. తీవ్ర ఆర్థిక సంక్షోభంతో మొదలైన ఈ ఆందోళనలు, ఇప్పుడు దేశ నాయకత్వాన్ని మార్చాలనే డిమాండ్తో విప్లవంగా మారుతున్నాయి. ప్రభుత్వం ఉక్కుపాదం మోపుతూ, దేశవ్యాప్తంగా ఇంటర్నెట్ను దాదాపుగా నిలిపివేసి, వందలాది మంది మృతికి కారణమవుతున్నా ప్రజలు వెనక్కి తగ్గడం లేదు. ఈ పరిణామాలు మధ్యప్రాచ్యంలోనే కాకుండా ప్రపంచ రాజకీయాల్లోనూ తీవ్ర ఉత్కంఠను రేపుతున్నాయి.
2025 డిసెంబర్ చివరిలో దేశ కరెన్సీ 'రియాల్' విలువ పతనం, అధిక ద్రవ్యోల్బణం, నిరుద్యోగం వంటి ఆర్థిక సమస్యలపై ప్రజాగ్రహం పెల్లుబికింది. అనతికాలంలోనే ఈ నిరసనలు రాజకీయ స్వరూపం సంతరించుకున్నాయి. దేశ సర్వోన్నత నాయకుడు అయతొల్లా అలీ ఖమేనీ, అధ్యక్షుడు మసూద్ పెజేష్కియాన్లకు వ్యతిరేకంగా నినాదాలు చేస్తూ, వారి పాలన అంతం కావాలని ప్రజలు డిమాండ్ చేస్తున్నారు. దేశంలోని 31 ప్రావిన్సుల్లోని 185 నగరాల్లో 574కు పైగా నిరసన ప్రదర్శనలు జరిగినట్లు నివేదికలు చెబుతున్నాయి.
ప్రభుత్వం ఈ ఆందోళనలను అత్యంత కఠినంగా అణచివేస్తోంది. జనవరి 8 నుంచి దేశవ్యాప్తంగా ఇంటర్నెట్ కనెక్టివిటీని 1% స్థాయికి తగ్గించేసింది. భద్రతా దళాలు జరిపిన కాల్పుల్లో మరణించిన వారి సంఖ్యపై స్పష్టత లేదు. మానవ హక్కుల సంస్థల ప్రకారం మృతుల సంఖ్య 544 నుంచి 648 వరకు ఉండొచ్చని అంచనా వేస్తుండగా, వాస్తవ సంఖ్య వేలల్లో ఉండవచ్చని కార్యకర్తలు ఆరోపిస్తున్నారు. ఇప్పటివరకు 10,680 మందికి పైగా అరెస్ట్ అయ్యారు. నిరసనకారులను 'దేవుని శత్రువులు'గా అభివర్ణిస్తూ ప్రభుత్వం మరణశిక్షలు విధించేందుకు సిద్ధమవుతోంది. ఇప్పటికే ఇర్ఫాన్ సుల్తానీ అనే 26 ఏళ్ల యువకుడికి మరణశిక్ష విధించినట్లు వార్తలు వస్తున్నాయి.
ఈ ఆందోళనల వెనుక అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ వంటి విదేశీ శక్తుల కుట్ర ఉందని ఇరాన్ ప్రభుత్వం ఆరోపిస్తోంది. పరిస్థితి అదుపులోనే ఉందని చెబుతూనే, మరోవైపు ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్ (IRGC) బలగాలను రంగంలోకి దించుతామని హెచ్చరించింది. "ఇరాన్పై దాడి జరిగితే, ఆక్రమిత భూభాగాలు (ఇజ్రాయెల్), అమెరికా సైనిక స్థావరాలు, నౌకలే మా చట్టబద్ధమైన లక్ష్యం" అని ఇరాన్ పార్లమెంట్ స్పీకర్ మహమ్మద్ బేకర్ ఖలీబాఫ్ హెచ్చరించారు.
ఇరాన్లో నెలకొన్న ఈ సంక్షోభం, దాని మిత్రదేశమైన రష్యాకు పెద్ద దెబ్బగా మారింది. గతంలో రష్యాకు కీలక మిత్రులుగా ఉన్న సిరియా అధ్యక్షుడు బషర్ అల్-అసద్ ప్రభుత్వం 2024 డిసెంబర్లో కూలిపోగా, వెనిజువెలా అధ్యక్షుడు నికోలస్ మదురోను 2026 జనవరి 3న అమెరికా దళాలు బంధించి తీసుకుపోయాయి. ఇప్పుడు ఇరాన్లోనూ పాలన బలహీనపడటంతో, నెల రోజుల వ్యవధిలోనే రష్యా తన మూడో కీలక మిత్రుడిని కోల్పోయే ప్రమాదంలో పడింది. ఇది అమెరికా వ్యతిరేక కూటమిని మరింత బలహీనపరుస్తుందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
2025 డిసెంబర్ చివరిలో దేశ కరెన్సీ 'రియాల్' విలువ పతనం, అధిక ద్రవ్యోల్బణం, నిరుద్యోగం వంటి ఆర్థిక సమస్యలపై ప్రజాగ్రహం పెల్లుబికింది. అనతికాలంలోనే ఈ నిరసనలు రాజకీయ స్వరూపం సంతరించుకున్నాయి. దేశ సర్వోన్నత నాయకుడు అయతొల్లా అలీ ఖమేనీ, అధ్యక్షుడు మసూద్ పెజేష్కియాన్లకు వ్యతిరేకంగా నినాదాలు చేస్తూ, వారి పాలన అంతం కావాలని ప్రజలు డిమాండ్ చేస్తున్నారు. దేశంలోని 31 ప్రావిన్సుల్లోని 185 నగరాల్లో 574కు పైగా నిరసన ప్రదర్శనలు జరిగినట్లు నివేదికలు చెబుతున్నాయి.
ప్రభుత్వం ఈ ఆందోళనలను అత్యంత కఠినంగా అణచివేస్తోంది. జనవరి 8 నుంచి దేశవ్యాప్తంగా ఇంటర్నెట్ కనెక్టివిటీని 1% స్థాయికి తగ్గించేసింది. భద్రతా దళాలు జరిపిన కాల్పుల్లో మరణించిన వారి సంఖ్యపై స్పష్టత లేదు. మానవ హక్కుల సంస్థల ప్రకారం మృతుల సంఖ్య 544 నుంచి 648 వరకు ఉండొచ్చని అంచనా వేస్తుండగా, వాస్తవ సంఖ్య వేలల్లో ఉండవచ్చని కార్యకర్తలు ఆరోపిస్తున్నారు. ఇప్పటివరకు 10,680 మందికి పైగా అరెస్ట్ అయ్యారు. నిరసనకారులను 'దేవుని శత్రువులు'గా అభివర్ణిస్తూ ప్రభుత్వం మరణశిక్షలు విధించేందుకు సిద్ధమవుతోంది. ఇప్పటికే ఇర్ఫాన్ సుల్తానీ అనే 26 ఏళ్ల యువకుడికి మరణశిక్ష విధించినట్లు వార్తలు వస్తున్నాయి.
ఈ ఆందోళనల వెనుక అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ వంటి విదేశీ శక్తుల కుట్ర ఉందని ఇరాన్ ప్రభుత్వం ఆరోపిస్తోంది. పరిస్థితి అదుపులోనే ఉందని చెబుతూనే, మరోవైపు ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్ (IRGC) బలగాలను రంగంలోకి దించుతామని హెచ్చరించింది. "ఇరాన్పై దాడి జరిగితే, ఆక్రమిత భూభాగాలు (ఇజ్రాయెల్), అమెరికా సైనిక స్థావరాలు, నౌకలే మా చట్టబద్ధమైన లక్ష్యం" అని ఇరాన్ పార్లమెంట్ స్పీకర్ మహమ్మద్ బేకర్ ఖలీబాఫ్ హెచ్చరించారు.
ఇరాన్లో నెలకొన్న ఈ సంక్షోభం, దాని మిత్రదేశమైన రష్యాకు పెద్ద దెబ్బగా మారింది. గతంలో రష్యాకు కీలక మిత్రులుగా ఉన్న సిరియా అధ్యక్షుడు బషర్ అల్-అసద్ ప్రభుత్వం 2024 డిసెంబర్లో కూలిపోగా, వెనిజువెలా అధ్యక్షుడు నికోలస్ మదురోను 2026 జనవరి 3న అమెరికా దళాలు బంధించి తీసుకుపోయాయి. ఇప్పుడు ఇరాన్లోనూ పాలన బలహీనపడటంతో, నెల రోజుల వ్యవధిలోనే రష్యా తన మూడో కీలక మిత్రుడిని కోల్పోయే ప్రమాదంలో పడింది. ఇది అమెరికా వ్యతిరేక కూటమిని మరింత బలహీనపరుస్తుందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
