Startup India: దశాబ్దం పూర్తి చేసుకున్న స్టార్టప్ ఇండియా: 2 లక్షల అంకురాలకు ఊపిరి
- దేశవ్యాప్తంగా 2 లక్షలకు పైగా గుర్తింపు పొందిన స్టార్టప్లు
- మహిళల భాగస్వామ్యంతో పాటు టైర్-2, టైర్-3 నగరాలకు విస్తరించిన స్టార్టప్ సంస్కృతి
- వివిధ పథకాల ద్వారా ప్రభుత్వం నుంచి ఆర్థిక, మౌలిక సదుపాయాల మద్దతు
భారత ఆవిష్కరణల వ్యవస్థలో విప్లవాత్మక మార్పులు తీసుకొచ్చిన 'స్టార్టప్ ఇండియా' కార్యక్రమం రేపటితో (జనవరి 16) పదేళ్లు పూర్తి చేసుకోనుంది. ఈ చరిత్రాత్మక సందర్భాన్ని పురస్కరించుకుని దేశవ్యాప్తంగా 'జాతీయ స్టార్టప్ దినోత్సవం' జరుపుకోనున్నారు. 2016 జనవరి 16న ప్రారంభమైన ఈ కార్యక్రమం, కేవలం ఒక ప్రభుత్వ విధానంగా మిగిలిపోకుండా ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద, విభిన్నమైన స్టార్టప్ పర్యావరణ వ్యవస్థల్లో ఒకటిగా భారత్ను నిలబెట్టింది.
పదేళ్ల క్రితం కేవలం ఒక ఆలోచనగా ప్రారంభమైన ఈ ప్రస్థానం, నేడు దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు చోదకశక్తిగా మారింది. 2025 డిసెంబర్ నాటికి డిపార్ట్మెంట్ ఫర్ ప్రమోషన్ ఆఫ్ ఇండస్ట్రీ అండ్ ఇంటర్నల్ ట్రేడ్ (DPIIT) వద్ద గుర్తింపు పొందిన స్టార్టప్ల సంఖ్య 2 లక్షలు దాటింది. 2014లో కేవలం 4గా ఉన్న బిలియన్ డాలర్లకు పైగా విలువైన కంపెనీలు (యూనికార్న్లు) నేడు 120కి పైగా పెరిగాయి. వీటి మొత్తం విలువ 350 బిలియన్ డాలర్లకు పైగా ఉండటం ఈ రంగం సాధించిన ప్రగతికి నిదర్శనం. ఈ స్టార్టప్ల ద్వారా 21 లక్షలకు పైగా ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాల కల్పన జరిగింది.
ఈ విజయం కేవలం మెట్రో నగరాలకే పరిమితం కాకపోవడం గమనార్హం. గుర్తింపు పొందిన స్టార్టప్లలో దాదాపు 50 శాతం టైర్-2, టైర్-3 నగరాల నుంచే రావడం వ్యవస్థాపకత ఏ స్థాయిలో విస్తరించిందో తెలియజేస్తోంది. అంతేకాకుండా, 45 శాతానికి పైగా స్టార్టప్లలో కనీసం ఒక మహిళా డైరెక్టర్ లేదా భాగస్వామి ఉండటం మహిళా సాధికారతకు అద్దం పడుతోంది.
ఈ అద్భుత వృద్ధి వెనుక కేంద్ర ప్రభుత్వం అందించిన మద్దతు కీలకంగా నిలిచింది.
వీటితో పాటు అటల్ ఇన్నోవేషన్ మిషన్ (AIM) కింద దేశవ్యాప్తంగా 10,000 అటల్ టింకరింగ్ ల్యాబ్స్ ఏర్పాటు చేసి 1.1 కోట్ల మంది విద్యార్థులను ప్రోత్సహిస్తున్నారు. ఎలక్ట్రానిక్స్, ఐటీ మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) ఆధ్వర్యంలో 'జెనెసిస్', సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ విభాగం కింద 'నిధి' (NIDHI) వంటి పథకాలు కూడా స్టార్టప్ పర్యావరణ వ్యవస్థను బలోపేతం చేస్తున్నాయి.
పదేళ్ల మైలురాయిని పురస్కరించుకుని జనవరి 16న న్యూఢిల్లీలోని భారత్ మండపంలో ప్రత్యేక కార్యక్రమం నిర్వహించనున్నారు. ఈ కార్యక్రమంలో ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ స్టార్టప్ వ్యవస్థాపకులతో ముచ్చటిస్తారు. 'వికసిత భారత్ 2047' లక్ష్య సాధనలో స్టార్టప్లను కీలక భాగస్వాములుగా చేస్తూ, వాటి స్థిరమైన ఎదుగుదలకు ప్రభుత్వం కట్టుబడి ఉంది.
పదేళ్ల క్రితం కేవలం ఒక ఆలోచనగా ప్రారంభమైన ఈ ప్రస్థానం, నేడు దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు చోదకశక్తిగా మారింది. 2025 డిసెంబర్ నాటికి డిపార్ట్మెంట్ ఫర్ ప్రమోషన్ ఆఫ్ ఇండస్ట్రీ అండ్ ఇంటర్నల్ ట్రేడ్ (DPIIT) వద్ద గుర్తింపు పొందిన స్టార్టప్ల సంఖ్య 2 లక్షలు దాటింది. 2014లో కేవలం 4గా ఉన్న బిలియన్ డాలర్లకు పైగా విలువైన కంపెనీలు (యూనికార్న్లు) నేడు 120కి పైగా పెరిగాయి. వీటి మొత్తం విలువ 350 బిలియన్ డాలర్లకు పైగా ఉండటం ఈ రంగం సాధించిన ప్రగతికి నిదర్శనం. ఈ స్టార్టప్ల ద్వారా 21 లక్షలకు పైగా ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాల కల్పన జరిగింది.
ఈ విజయం కేవలం మెట్రో నగరాలకే పరిమితం కాకపోవడం గమనార్హం. గుర్తింపు పొందిన స్టార్టప్లలో దాదాపు 50 శాతం టైర్-2, టైర్-3 నగరాల నుంచే రావడం వ్యవస్థాపకత ఏ స్థాయిలో విస్తరించిందో తెలియజేస్తోంది. అంతేకాకుండా, 45 శాతానికి పైగా స్టార్టప్లలో కనీసం ఒక మహిళా డైరెక్టర్ లేదా భాగస్వామి ఉండటం మహిళా సాధికారతకు అద్దం పడుతోంది.
ఈ అద్భుత వృద్ధి వెనుక కేంద్ర ప్రభుత్వం అందించిన మద్దతు కీలకంగా నిలిచింది.
- ఫండ్ ఆఫ్ ఫండ్స్ ఫర్ స్టార్టప్స్ (FFS): సిడ్బీ (SIDBI) నిర్వహణలో రూ.10,000 కోట్ల నిధితో ఏర్పాటు చేసిన ఈ పథకం ద్వారా, 1,370కి పైగా స్టార్టప్లలో రూ.25,500 కోట్లకు పైగా పెట్టుబడులు పెట్టారు.
- క్రెడిట్ గ్యారెంటీ స్కీమ్ ఫర్ స్టార్టప్స్ (CGSS): ఈ పథకం కింద 330కి పైగా స్టార్టప్లకు ఎలాంటి పూచీకత్తు లేకుండా రూ.800 కోట్లకు పైగా రుణాలు అందించారు.
- స్టార్టప్ ఇండియా సీడ్ ఫండ్ స్కీమ్ (SISFS): ప్రారంభ దశలో ఉన్న స్టార్టప్లకు ప్రోటోటైప్, మార్కెట్ ఎంట్రీ కోసం రూ.945 కోట్ల నిధితో ఆర్థిక సహాయం అందిస్తున్నారు.
వీటితో పాటు అటల్ ఇన్నోవేషన్ మిషన్ (AIM) కింద దేశవ్యాప్తంగా 10,000 అటల్ టింకరింగ్ ల్యాబ్స్ ఏర్పాటు చేసి 1.1 కోట్ల మంది విద్యార్థులను ప్రోత్సహిస్తున్నారు. ఎలక్ట్రానిక్స్, ఐటీ మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) ఆధ్వర్యంలో 'జెనెసిస్', సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ విభాగం కింద 'నిధి' (NIDHI) వంటి పథకాలు కూడా స్టార్టప్ పర్యావరణ వ్యవస్థను బలోపేతం చేస్తున్నాయి.
పదేళ్ల మైలురాయిని పురస్కరించుకుని జనవరి 16న న్యూఢిల్లీలోని భారత్ మండపంలో ప్రత్యేక కార్యక్రమం నిర్వహించనున్నారు. ఈ కార్యక్రమంలో ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ స్టార్టప్ వ్యవస్థాపకులతో ముచ్చటిస్తారు. 'వికసిత భారత్ 2047' లక్ష్య సాధనలో స్టార్టప్లను కీలక భాగస్వాములుగా చేస్తూ, వాటి స్థిరమైన ఎదుగుదలకు ప్రభుత్వం కట్టుబడి ఉంది.
